Być może zauważyłeś już coś dziwnego, porównując dwa bilety lotnicze.
W jedną stronę twój lot trwa 8 h 30 min.
W drogę powrotną zaledwie 7 h 20 min.
Ta sama linia lotnicza. Ten sam typ samolotu. Ta sama odległość między dwoma miastami.
A mimo to ponad godzina różnicy.
Pierwsze wyjaśnienie, które przychodzi na myśl, jest dość intuicyjne: Ziemia się obraca, więc w jednym kierunku niejako „wychodzi naprzeciw” samolotowi, podczas gdy w drugim trzeba ją gonić.
Obraz jest kuszący.
Ale w rzeczywistości nie o to chodzi.
Prawdziwa przyczyna znajduje się kilka kilometrów nad naszymi głowami, w niezwykle silnych prądach powietrznych, które potrafią sprawić, że samolot pasażerski zyska — lub straci — mnóstwo czasu.
Najbardziej znany z nich nosi nazwę, którą prawdopodobnie już słyszałeś: prąd strumieniowy (jet stream).
Aby zrozumieć, dlaczego niektóre loty są znacznie szybsze w jedną stronę niż w drugą, trzeba zacząć od podstawowej idei: samolot może lecieć z tą samą prędkością względem powietrza, poruszając się jednocześnie z bardzo różnymi prędkościami względem ziemi.
Wtedy wszystko staje się znacznie bardziej logiczne.
Czy samolot naprawdę leci szybciej w jedną stronę?
Niekoniecznie.
W tym właśnie tkwi cały subtelny szczegół.
Kiedy samolot znajduje się w fazie przelotowej, jego prędkość względem powietrza może pozostać stosunkowo podobna, niezależnie od tego, czy leci na wschód, czy na zachód.
Weźmy bardzo prosty przykład.
Wyobraźmy sobie samolot poruszający się z prędkością około 900 km/h względem otaczającej go masy powietrza.
Gdyby nie było wiatru, jego prędkość względem ziemi również byłaby bliska 900 km/h.
Teraz dodajmy wiatr w plecy o prędkości 150 km/h.
Samolot nadal leci z prędkością około 900 km/h w powietrzu, ale cała masa powietrza przemieszcza się w tym samym kierunku.
Jego prędkość względem ziemi może wtedy zbliżyć się do 1 050 km/h.
Zmieńmy teraz kierunek wiatru.
Ten sam samolot, wciąż lecący 900 km/h w powietrzu, napotyka tym razem wiatr czołowy o prędkości 150 km/h.
Jego prędkość względem ziemi spada do około 750 km/h.
W obu sytuacjach samolot leci praktycznie z tą samą prędkością.
Ale patrząc z ziemi, różnica jest ogromna.
To trochę jak pływanie w rzece.
Możesz płynąć dokładnie z tą samą prędkością względem wody. Jeśli prąd pcha cię w twoim kierunku, będziesz poruszać się znacznie szybciej względem brzegu. Jeśli płyniesz pod prąd, twoje postępy będą znacznie wolniejsze.
Na niebie zasada jest taka sama.
Atmosfera nie jest nieruchoma wokół Ziemi
Patrząc w niebo z ziemi, mamy tendencję do wyobrażania sobie atmosfery jako ogromnej, stosunkowo stabilnej warstwy powietrza, w której poruszają się samoloty.
W rzeczywistości jest ona w ciągłym ruchu.
Masy powietrza przemieszczają się.
Strefy wysokiego i niskiego ciśnienia ewoluują.
Wiatry tworzą się na różnych wysokościach.
I im wyżej wznosimy się, tym silniejsze mogą być te wiatry.
Na wysokości 10 000 lub 12 000 metrów, typowej dla samolotów pasażerskich, nierzadko można napotkać wiatry o prędkości kilkudziesięciu, a nawet kilkuset kilometrów na godzinę.
Dla pasażera nie ma sposobu, aby to koniecznie zauważyć.
Samolot wydaje się poruszać normalnie.
Chmury spokojnie przesuwają się za oknem.
Kawa stoi nieruchomo na stoliku.
Jednak cała masa powietrza wokół maszyny może przemieszczać się z prędkością 150 lub 200 km/h w danym kierunku.
A podczas ośmio- lub dziesięciogodzinnego lotu ta różnica w końcu ma ogromne znaczenie.
Prąd strumieniowy: niewidzialna autostrada na niebie
Wśród wszystkich tych wiatrów niektóre są szczególnie silne.
Nazywamy je prądami strumieniowymi (ang. jet streams).
Wyobraź sobie ogromną rzekę wiatru wijącą się wokół planety na dużej wysokości.
Oczywiście nie posiada ona ani brzegów, ani widzialnej powierzchni.
Mimo to może mierzyć tysiące kilometrów długości i transportować powietrze z imponującymi prędkościami.
W niektórych sytuacjach wiatry te łatwo przekraczają 150 lub 200 km/h. Podczas szczególnie intensywnych epizodów mogą być znacznie szybsze.
Dla samolotu wejście w ten prąd w odpowiednim kierunku jest niemal jak wejście na gigantyczny ruchomy chodnik.
Maszyna kontynuuje lot normalnie w powietrzu.
Ale sama masa powietrza szybko przemieszcza się w stronę celu.
Rezultat: prędkość względem ziemi rośnie.
W przeciwnym kierunku jest oczywiście odwrotnie.
Ten sam prąd staje się wiatrem czołowym, który trzeba pokonać.
A na długim dystansie może to znacznie wydłużyć czas podróży.
Dlaczego prąd strumieniowy wieje głównie z zachodu na wschód?
W tym miejscu atmosfera staje się nieco bardziej złożona.
Prądy strumieniowe pojawiają się zwłaszcza w pobliżu stref, gdzie duże masy powietrza mają bardzo różne temperatury.
Na półkuli północnej zimne powietrze z regionów polarnych spotyka się z cieplejszymi masami powietrza z niższych szerokości geograficznych.
Te kontrasty przyczyniają się do powstawania silnych wiatrów na dużych wysokościach.
W ich organizacji bierze również udział rotacja Ziemi poprzez tzw. siłę Coriolisa.
Rezultat: na średnich szerokościach geograficznych dominujące prądy strumieniowe zazwyczaj krążą z zachodu na wschód.
I ta orientacja jest szczególnie ważna dla lotów przez północny Atlantyk.
Samolot lecący z Ameryki Północnej do Europy może korzystać z bardzo silnych wiatrów w plecy.
Ta sama trasa pokonywana w drugą stronę często musi zmagać się z tymi wiatrami.
Dlatego lot Nowy Jork–Paryż może być znacznie szybszy niż Paryż–Nowy Jork.
Dlaczego lot Nowy Jork–Paryż jest często krótszy niż Paryż–Nowy Jork?
To prawdopodobnie najsłynniejszy przykład.
Weźmy dwa miasta oddalone o dokładnie taką samą odległość.
Paryż po jednej stronie Atlantyku.
Nowy Jork po drugiej.
Matematycznie trasa oczywiście nie zmienia się w zależności od kierunku podróży.
A jednak rozkłady lotów przewidziane przez linie lotnicze są często różne.
Na wschód, między Nowym Jorkiem a Paryżem, samolot może korzystać z silnego wiatru w plecy.
Na zachód, między Paryżem a Nowym Jorkiem, ten sam system wiatrów staje się wiatrem czołowym.
Wynik może przełożyć się na kilkadziesiąt minut różnicy, czasem więcej.
Ale ta różnica nie jest taka sama każdego dnia.
Lot może być wyjątkowo szybki jednego wieczoru i znacznie bardziej klasyczny następnego dnia.
Dlaczego?
Ponieważ prąd strumieniowy nie jest stałą, prostą linią narysowaną na niebie.
Przemieszcza się.
Faluje.
Przyspiesza.
Zwalnia.
Jego pozycja może zmieniać się z dnia na dzień.
Linie lotnicze i załogi regularnie dostosowują więc trasy w zależności od prognozowanych wiatrów.
Czy więc rotacja Ziemi nie ma żadnego znaczenia?
To prawdopodobnie najbardziej rozpowszechniony mit na ten temat.
Można by sobie wyobrazić, że skoro Ziemia obraca się na wschód, samolot startujący na zachód musi tylko wzbić się w powietrze, a potem poczekać, aż cel podróży pojawi się pod nim.
Niestety, to tak nie działa.
I na szczęście, bo inaczej podróże byłyby dość dziwne.
Samolot, lotnisko, atmosfera i wszystko, co znajduje się na powierzchni Ziemi, posiada już ruch związany z rotacją Ziemi.
Kiedy maszyna startuje, nie traci nagle tej prędkości.
Proste porównanie polega na wyobrażeniu sobie, że wskakujesz do jadącego pociągu.
Jeśli pociąg jedzie 300 km/h, a ty podskoczysz pionowo w korytarzu, nie odlecisz gwałtownie do tyłu wagonu.
Kontynuujesz poruszanie się wraz z pociągiem.
Już przed skokiem posiadałeś jego prędkość.
Dla startującego samolotu zasada jest taka sama.
Ziemia nie obraca się więc po prostu pod nim, podczas gdy on pozostaje nieruchomy w przestrzeni.
Z drugiej strony, rotacja Ziemi odgrywa rolę pośrednią.
Wpływa na cyrkulację atmosfery, zwłaszcza poprzez siłę Coriolisa, i w ten sposób przyczynia się do kształtowania wielkich systemów wiatrowych.
Rotacja Ziemi jest więc częścią historii.
Ale nie w taki intuicyjny sposób, jak często sobie wyobrażamy.
Prędkość względem powietrza a prędkość względem ziemi: różnica, która wyjaśnia wszystko
Aby dobrze zrozumieć zjawisko, trzeba rozróżnić dwa pojęcia.
Pierwszym jest prędkość względem powietrza.
To prędkość samolotu w masie powietrza, która go otacza.
Dla aerodynamiki jest to kluczowa dana.
Skrzydła nie „wiedzą”, z jaką prędkością ziemia przesuwa się pod samolotem. Reagują na powietrze, które przepływa wokół nich.
Drugim jest prędkość względem ziemi.
Tym razem mierzymy prędkość, z jaką samolot faktycznie przemieszcza się nad powierzchnią Ziemi.
To ona bezpośrednio określa, ile czasu zajmie pokonanie danej odległości.
Wróćmy do naszego samolotu lecącego 900 km/h.
Z wiatrem w plecy o prędkości 200 km/h:
900 + 200 = około 1 100 km/h prędkości względem ziemi.
Z wiatrem czołowym o prędkości 200 km/h:
900 – 200 = około 700 km/h prędkości względem ziemi.
Oczywiście w rzeczywistości obliczenia nawigacyjne są bardziej złożone, a wiatry nie zawsze są idealnie ustawione wzdłuż trajektorii.
Ale ogólna idea pozostaje dokładnie taka.
Dwa samoloty mogą wykazywać tę samą prędkość w powietrzu, poruszając się jednocześnie nad ziemią z różnicą kilkuset kilometrów na godzinę.
Czy samolot pasażerski może przekroczyć 1 000 km/h?
Tak.
I może się to zdarzyć nawet bez bycia samolotem naddźwiękowym.
Wydaje się to sprzeczne, dopóki nie wrócimy do różnicy między prędkością względem powietrza a prędkością względem ziemi.
Wyobraźmy sobie samolot pasażerski lecący z prędkością około Mach 0,85, czyli normalnie znacznie poniżej prędkości dźwięku w otaczającej go masie powietrza.
Jeśli korzysta z bardzo silnego wiatru w plecy, jego prędkość względem ziemi może przekroczyć 1 000 km/h.
W pewnych wyjątkowych sytuacjach może nawet wzrosnąć jeszcze bardziej.
Nie oznacza to, że samolot przekroczył barierę dźwięku.
Aby to osiągnąć, jego prędkość względem powietrza musiałaby przekroczyć lokalną prędkość dźwięku.
Tymczasem może on spokojnie pozostać poddźwiękowy w masie powietrza, która sama w sobie przemieszcza się bardzo szybko względem ziemi.
Ekran śledzenia lotu może więc czasami wyświetlać imponującą prędkość bez żadnych wyjątkowych zdarzeń w kabinie.
Samolot nie aktywował tajnego trybu.
Po prostu korzysta z wiatru.
Czy linie lotnicze celowo wykorzystują prąd strumieniowy?
Oczywiście.
Kiedy linia lotnicza przygotowuje lot długodystansowy, nie ogranicza się tylko do wyznaczenia najkrótszej linii geograficznej między dwoma lotniskami.
Bierze pod uwagę wiele elementów:
pogodę;
wiatry;
strefy burzowe;
ruch lotniczy;
ograniczenia przestrzeni powietrznej;
zużycie paliwa;
osiągi maszyny.
Na trasie na wschód może być bardzo korzystne poszukiwanie strefy szczególnie sprzyjających wiatrów w plecy.
Odwrotnie, podczas lotu na zachód czasami można spróbować uniknąć stref, gdzie wiatr czołowy jest najsilniejszy.
Rezultat: dwa loty łączące dokładnie te same miasta mogą mieć różne trajektorie w zależności od dnia.
A czasami trasa nieco dłuższa pod względem dystansu może być szybsza.
To sprzeczne z intuicją.
Ale jeśli nadłożenie drogi pozwala skorzystać z dużo bardziej sprzyjającego prądu, może to zaoszczędzić czas i paliwo.
Najkrótsza droga nie zawsze jest więc najszybsza
Wyobraź sobie dwie możliwe trasy.
Pierwsza mierzy 5 500 kilometrów.
Druga 5 700 kilometrów.
Na papierze pierwsza wydaje się koniecznie lepsza.
Ale załóżmy, że krótsza trasa jest narażona na silny wiatr czołowy, podczas gdy druga pozwala skorzystać z wiatru w plecy.
Samolot może bez problemu pokonać więcej kilometrów, docierając na miejsce wcześniej.
To dokładnie ta sama zasada, co przy wyborze trasy samochodem.
Najkrótsza droga na mapie nie zawsze jest tą, która pozwala dotrzeć najszybciej, jeśli jest zakorkowana.
Na niebie głównym „ruchem” może czasami być sam wiatr.
Czy samoloty zawsze szukają prądu strumieniowego?
Nie.
Wszystko zależy od kierunku lotu.
Jeśli prąd strumieniowy pcha cię w dobrym kierunku, staje się szczególnie interesujący.
Ale jeśli musisz lecieć pod prąd, celem może być wręcz znalezienie strefy, gdzie wiatry są mniej niekorzystne.
Nawet przy wietrze w plecy istnieją inne ograniczenia.
Szczególnie szybki prąd może znajdować się w pobliżu stref turbulencji.
Burze mogą wymusić odchylenia.
Kontrola lotów może ograniczyć niektóre trasy.
Część przestrzeni powietrznej może być niedostępna.
Strategia rzadko polega więc na prostym „znalezieniu prądu strumieniowego i podążaniu za nim”.
Operacje szukają raczej najlepszego kompromisu między czasem lotu, zużyciem paliwa, pogodą i bezpieczeństwem.
Czy prąd strumieniowy może powodować turbulencje?
Tak.
I jest to ważny szczegół dla pasażerów, którzy czasami wyobrażają sobie, że błękitne niebo oznacza koniecznie idealnie spokojne powietrze.
W pobliżu prądu strumieniowego prędkość wiatru może szybko zmieniać się z jednej strefy na drugą.
Te różnice mogą powodować tzw. turbulencje w czystym powietrzu.
Nazwa mówi sama za siebie.
Nie trzeba wlatywać w ogromną chmurę.
Samolot może lecieć pod pięknym błękitnym niebem i nagle zacząć być wstrząsany.
Załogi korzystają z prognoz pogody, informacji przekazywanych przez inne samoloty i różnych narzędzi pokładowych, aby spróbować przewidzieć te strefy.
Ale czasami pozostają one trudne do wykrycia wizualnie.
Ten sam prąd, który pozwala zyskać kilkadziesiąt minut, może więc również sprawić, że lot będzie nieco mniej komfortowy w niektórych miejscach.
Dlaczego lot powrotny jest czasami znacznie krótszy?
Kiedy widzisz dużą różnicę między lotem w jedną i drugą stronę, wiesz już, gdzie szukać.
Na niektórych połączeniach, zwłaszcza tych przez północny Atlantyk, dominujące wiatry naturalnie tworzą przewagę w jednym kierunku.
Europa do Ameryki Północnej?
Często więcej wiatru czołowego.
Ameryka Północna do Europy?
Często więcej wiatru w plecy.
Nie jest to absolutna zasada dla każdego lotu, każdego dnia i każdej wysokości.
Ale zdarza się to na tyle często, że linie lotnicze uwzględniają tę różnicę w swoich rozkładach.
Dlatego twój bilet może zapowiadać 8 h 30 min w jedną stronę i 7 h 40 min w drugą, jeszcze zanim samolot wystartował.
Ta różnica jest znana i przewidziana.
Czy pora roku odgrywa rolę?
Tak.
Prąd strumieniowy nie zawsze ma tę samą intensywność.
Może stać się szczególnie silny zimą, kiedy kontrasty temperatury między zimnymi regionami a cieplejszymi szerokościami geograficznymi są większe.
Może to wzmocnić różnice między lotami na wschód a tymi na zachód.
Niektóre loty transatlantyckie w kierunku Europy korzystają wtedy ze spektakularnych wiatrów w plecy.
Odwrotnie, samoloty wykonujące trasę przeciwną muszą czasami podążać trasami znacznie bardziej na północ lub południe, aby uniknąć najbardziej niekorzystnych wiatrów czołowych.
To samo połączenie może więc wykazywać dość różne czasy trwania między latem a zimą.
Kilka kilometrów na godzinę robi w końcu wielką różnicę
Na trasie trzydziestominutowej umiarkowany wiatr prawdopodobnie nie zmieni twojego dnia.
Na dziesięciu godzinach lotu to inna historia.
Nawet średnia różnica 50 km/h przez kilka godzin kończy się setkami kilometrów.
Przy 100, 150 lub 200 km/h wiatru efekt szybko staje się bardzo ważny.
Weźmy celowo uproszczony przykład.
Dwa samoloty muszą pokonać 7 000 kilometrów.
Pierwszy porusza się względem ziemi z prędkością 1 000 km/h.
Drugi z prędkością 800 km/h.
Pierwszy leciałby około siedmiu godzin.
Drugi prawie dziewięć.
Dwie godziny różnicy, podczas gdy samolot sam w sobie może poruszać się z bardzo podobną prędkością w masie powietrza.
Dlatego wiatry na wysokości są dalekie od bycia zwykłym szczegółem meteorologicznym.
Na trasie długodystansowej stają się centralnym elementem planowania.
Dlaczego bilety wskazują już różne czasy trwania?
Ponieważ linie lotnicze doskonale znają te zjawiska.
Kiedy tworzony jest rozkład lotów, godziny nie są obliczane tak, jakby atmosfera była nieruchoma.
Linie posiadają mnóstwo danych o typowych czasach lotów.
Wiedzą, że połączenie jest zazwyczaj dłuższe w jednym kierunku.
Uwzględniają również kołowanie na ziemi, ruch lotniczy, procedury lotniskowe i pewien margines operacyjny.
Dlatego „czas lotu” wyświetlony na twojej rezerwacji nie zawsze odpowiada dokładnemu czasowi spędzonemu w powietrzu.
Bilet może zapowiadać osiem godzin między odlotem a przylotem, podczas gdy samolot faktycznie spędza w locie siedem godzin i dwadzieścia minut.
Reszta może obejmować kołowanie przed startem i po lądowaniu.
Wiatr pozostaje jednak jedną z głównych przyczyn wyjaśniających duże różnice między dwoma kierunkami na wielkich połączeniach.
Czy zjawisko istnieje tylko nad Atlantykiem?
Nie.
Północny Atlantyk stanowi po prostu najbardziej znany przykład, ponieważ mnóstwo lotów komercyjnych codziennie przecina ten region z zachodu na wschód lub ze wschodu na zachód.
Ale wiatry wpływają na samoloty na całym świecie.
Nad Pacyfikiem również odgrywają główną rolę.
Nawet na lotach kontynentalnych lub regionalnych silny wiatr czołowy może wydłużyć trasę o kilka minut.
Kiedy regularnie podróżujesz dokładnie na tym samym połączeniu, możesz czasami zauważyć, że niektóre loty są systematycznie nieco szybsze w zależności od kierunku.
Przyczyna jest często taka sama.
Atmosfera się przemieszcza.
Czy piloci mogą przyspieszyć, gdy lot jest opóźniony?
To kolejne ciekawe pytanie.
Wyobraź sobie, że twój samolot wylatuje z trzydziestominutowym opóźnieniem.
Kapitan ogłasza następnie, że część tego opóźnienia być może uda się nadrobić w locie.
Czy oznacza to, że będzie wciskał silniki na pełną moc przez kilka godzin?
Nie do końca.
Samoloty pasażerskie dysponują pewnym marginesem prędkości.
Czasami możliwe jest przyjęcie nieco innej prędkości przelotowej, aby nieco skrócić czas lotu.
Ale przyspieszenie kosztuje paliwo.
A zużycie znacznie rośnie, gdy próbuje się lecieć szybciej.
Nie opłaca się więc ogromnie zwiększać prędkości tylko po to, by zyskać kilka minut.
Często część opóźnienia można raczej nadrobić dzięki:
-
bardziej bezpośredniej trasie;
-
mniejszemu oczekiwaniu na kontrolę lotów;
-
bardziej sprzyjającym wiatrom niż przewidywano;
-
krótszemu czasowi kołowania po przylocie.
Jeszcze raz, wiatr może mieć większy wpływ niż mała różnica w prędkości wybranej przez pilotów.
Co piloci widzą w kokpicie
Dla pasażera wszystkie te informacje są często podsumowane na małym ekranie pokazującym:
Wysokość: 11 000 m
Prędkość: 1 050 km/h
I czasami patrzymy na tę prędkość, mówiąc sobie:
„Patrz, samolot leci dzisiaj wyjątkowo szybko”.
W kokpicie sytuacja jest oczywiście bardziej szczegółowa.
Piloci dysponują m.in. informacjami o swojej prędkości względem powietrza, liczbie Macha, prędkości względem ziemi oraz kierunku i sile wiatru.
Można więc bez problemu zobaczyć wskazanie typu:
wiatr 140 węzłów z zachodu,
jednocześnie stwierdzając prędkość względem ziemi znacznie wyższą niż typowa prędkość maszyny.
Dla pilotów nie ma w tym nic tajemniczego.
Po prostu wiedzą, że masa powietrza, która ich otacza, sama jest w ruchu.
Dwa identyczne samoloty, dwie zupełnie różne prędkości
Wyobraźmy sobie teraz dwa identyczne samoloty Boeing lub Airbus.
Oba lecą na tej samej wysokości.
Ta sama masa.
Ta sama prędkość w powietrzu: 900 km/h.
Pierwszy kieruje się na wschód z wiatrem w plecy 150 km/h.
Jego prędkość względem ziemi wynosi około:
1 050 km/h.
Drugi kieruje się na zachód z tym samym wiatrem, ale teraz czołowym.
Jego prędkość względem ziemi spada do około:
750 km/h.
Różnica między nimi:
300 km/h.
Mimo to żaden z pilotów nie zdecydował się lecieć szybciej lub wolniej.
Oba samoloty poruszają się dokładnie z tą samą prędkością w powietrzu.
To prawdopodobnie najlepszy sposób na zrozumienie całego zjawiska.
Samolot nie porusza się w stałej scenerii.
Leci wewnątrz atmosfery, która również się porusza.
5 rzeczy do zapamiętania o prędkości samolotów
Jeśli miałbyś zapamiętać tylko kilka elementów, byłyby to te:
-
Samolot niekoniecznie leci szybciej w powietrzu w zależności od kierunku podróży.
-
Wiatr zmienia przede wszystkim jego prędkość względem ziemi.
-
Prąd strumieniowy wieje często z zachodu na wschód na średnich szerokościach geograficznych.
-
Loty na wschód mogą więc być znacznie szybsze.
-
Rotacja Ziemi działa pośrednio na wiatry, ale Ziemia nie obraca się po prostu pod samolotem.
📖 Artykuły, które mogą cię zainteresować
Chcesz dowiedzieć się jeszcze więcej o sekretach podróży samolotem? Oto trzy inne artykuły, które mogą cię zainteresować:
-
Dlaczego niektóre samoloty mają winglety?
Te małe końcówki wygięte na końcach skrzydeł nie są tam tylko dla designu. Odkryj, jak winglety pozwalają zmniejszyć opór, poprawić wydajność aerodynamiczną i zaoszczędzić paliwo. -
Jak uniknąć jet lagu po długim locie?
Zaburzony sen, zmęczenie, pobudki w środku nocy… odkryj dobre nawyki, które warto przyjąć przed, w trakcie i po podróży, aby ograniczyć skutki jet lagu. -
Jak przetrwać 12-godzinny lot bez cierpienia?
Wybór miejsca, sen, nawodnienie, posiłki i ruch na pokładzie: znajdź nasze rady, aby uczynić bardzo długi lot znacznie bardziej komfortowym.
✈️ Produkty polecane dla pasjonatów lotnictwa
Lubisz samoloty pasażerskie, maszyny wojskowe czy po prostu świat lotnictwa? Odkryj również nasze kolekcje dedykowane pasjonatom:
-
Modele Samolotów Pasażerskich
Airbus, Boeing i inne kultowe maszyny lotnictwa komercyjnego: znajdź modele do dekoracji biurka, uzupełnienia kolekcji lub na prezent dla pasjonata. -
Modele Samolotów Myśliwskich
Od historycznych myśliwców po nowoczesne samoloty bojowe, odkryj repliki inspirowane maszynami wojskowymi, które zapisały się w historii lotnictwa. -
Plakaty Lotnicze
Plakaty vintage, ilustracje lotnicze i wizualizacje inspirowane podróżami: prosty sposób na dodanie lotniczego akcentu do biura, sypialni lub salonu.
To niekoniecznie samolot leci szybciej, to powietrze podróżuje razem z nim
Ostatecznie odpowiedź na to pytanie zawiera się w dość prostej idei.
Samolot nigdy nie leci w idealnie nieruchomej atmosferze.
Porusza się w ogromnej masie powietrza, która również podróżuje wokół planety.
Kiedy silny prąd wieje w tym samym kierunku co on, samolot jest niesiony wraz z tą masą powietrza i jego prędkość nad ziemią rośnie.
Kiedy podróżuje w przeciwnym kierunku, ten sam prąd staje się niewidzialną przeszkodą.
Dlatego dwa loty łączące dokładnie te same miasta mogą wykazywać bardzo różne czasy trwania.
Silnik nie jest mocniejszy w drodze powrotnej.
Piloci nie naciskają mocniej na gaz.
A Ziemia nie ustawia się po prostu pod samolotem w trakcie podróży.
Wszystko rozgrywa się głównie w wietrze.
Więc następnym razem, gdy twój lot Nowy Jork–Paryż dotrze prawie godzinę wcześniej niż trasa w drugą stronę, spójrz na mapę lotu i wyobraź sobie, co naprawdę dzieje się wokół ciebie.
Na wysokości ponad 10 000 metrów twój samolot być może znajduje się w sercu gigantycznej niewidzialnej rzeki krążącej z prędkością kilkuset kilometrów na godzinę.
Powietrzna autostrada, której nigdy nie widać z okna, ale która może całkowicie zmienić czas trwania podróży.
🎬 Dlaczego lot na zachód często zajmuje więcej czasu?
Na mapie Paryż–Nowy Jork i Nowy Jork–Paryż to oczywiście ta sama odległość. Jednak w powietrzu obie trasy mogą wykazywać bardzo różne czasy trwania.
Ten film pozwala wizualnie zrozumieć, dlaczego silne wiatry napotkane na dużej wysokości mogą znacznie przyspieszyć lub spowolnić samolot. Dobrze uzupełnia wyjaśnienia dotyczące prądu strumieniowego, prędkości względem ziemi i tej słynnej różnicy, którą często zauważamy między lotem w jedną i drugą stronę.
FAQ: dlaczego samoloty latają szybciej w jedną stronę?
Dlaczego Nowy Jork–Paryż jest często szybszy niż Paryż–Nowy Jork?
Dominujące wiatry na wysokości, zwłaszcza prąd strumieniowy, często wieją z zachodu na wschód. Samoloty lecące do Europy mogą więc korzystać z wiatru w plecy, podczas gdy te lecące do Ameryki Północnej napotykają więcej wiatru czołowego.
Czy to rotacja Ziemi sprawia, że niektóre loty są szybsze?
Nie bezpośrednio. Samolot i atmosfera już obracają się wraz z Ziemią. Natomiast rotacja Ziemi wpływa na cyrkulację atmosferyczną i przyczynia się do powstawania wielkich prądów wiatrowych.
Czym jest prąd strumieniowy?
Prąd strumieniowy to strefa bardzo silnych wiatrów znajdująca się na dużej wysokości. Może rozciągać się na tysiące kilometrów i odgrywać ważną rolę w czasie trwania lotów długodystansowych.
Z jaką prędkością może wiać prąd strumieniowy?
Jego prędkość zmienia się ogromnie w zależności od warunków. Może łatwo przekroczyć 150 lub 200 km/h i stać się jeszcze silniejszy w niektórych sytuacjach meteorologicznych.
Czy samolot może przekroczyć 1 000 km/h?
Tak, w prędkości względem ziemi. Silny wiatr w plecy może pchnąć jego prędkość względem ziemi powyżej 1 000 km/h, bez bycia samolotem naddźwiękowym w powietrzu.
Dlaczego samolot lecący 1 100 km/h niekoniecznie przekracza barierę dźwięku?
Ponieważ bariera dźwięku zależy od jego prędkości względem otaczającego go powietrza, a nie od prędkości względem ziemi.
Czy piloci wybierają trasę w zależności od wiatru?
Tak, wiatry są jednym z wielu parametrów branych pod uwagę podczas planowania lotu. Nieco dłuższa trasa może czasami stać się szybsza i bardziej ekonomiczna dzięki sprzyjającym wiatrom.
Dlaczego czas trwania tego samego lotu zmienia się z dnia na dzień?
Ponieważ wiatry, pogoda, ruch i używane trajektorie ewoluują. Prąd strumieniowy może m.in. bardzo szybko zmieniać pozycję i intensywność.
Czy prąd strumieniowy powoduje turbulencje?
Może sprzyjać turbulencjom w czystym powietrzu, zwłaszcza w strefach, gdzie prędkość lub kierunek wiatru silnie się zmieniają.
